VAR در فوتبال؛ راهنمای کامل قوانین و تغییرات 2026/27

VAR چیست؟

Video Assistant Referee یا VAR یک مقام رسمی مسابقه است که با دسترسی به تصاویر ویدئویی می‌تواند در محدوده تعریف‌شده به داور مسابقه کمک کند.

اما یک تصور اشتباه وجود دارد:

VAR قرار نیست تمام اشتباهات داوری را اصلاح کند.

پروتکل رسمی محدوده مشخصی دارد و تصمیم نهایی همچنان متعلق به داور مسابقه است.

داور باید ابتدا تصمیم بگیرد

داور نمی‌تواند تصمیم نگیرد و بگوید VAR بررسی کند.

پروتکل تأکید می‌کند داور باید تصمیم اولیه داشته باشد؛ حتی ادامه بازی پس از یک برخورد نیز نوعی تصمیم محسوب می‌شود.

خطای واضح و آشکار

یکی از مهم‌ترین مفاهیم VAR عبارت:

Clear and Obvious Error

است.

یعنی اختلاف نظر ساده بین داور و VAR برای تغییر تصمیم کافی نیست.

در تصمیم‌های قضاوتی باید شواهد واضح وجود داشته باشد.

چه صحنه‌هایی بررسی می‌شوند؟

دامنه کلاسیک شامل:

گل یا عدم گل،

پنالتی یا عدم پنالتی،

کارت قرمز،

و اشتباه در هویت بازیکن

است.

در قوانین 2026/27، دامنه پروتکل در چند مورد مشخص گسترش یافته است.

کارت زرد دوم

از تغییرات مهم 2026/27 این است که VAR می‌تواند در شرایط مشخص در مورد اخراج ناشی از کارت زرد دومِ به‌وضوح اشتباه کمک کند.

این موضوع به معنی بررسی هر کارت زرد نیست.

اشتباه در هویت

اگر داور بازیکن اشتباهی را به‌عنوان فرد مرتکب تخلف جریمه کند و کارت به شخص نادرست برسد، امکان اصلاح در چارچوب پروتکل وجود دارد.

کرنر اشتباه

یکی از تغییرات جالب فصل 2026/27 این است که رقابت‌ها می‌توانند امکان بررسی یک کرنر به‌وضوح اشتباه را فراهم کنند؛ البته فقط زمانی که اصلاح فوراً و بدون تأخیر در شروع مجدد ممکن باشد.

OFR چیست؟

On-Field Review همان زمانی است که داور به مانیتور کنار زمین مراجعه می‌کند.

معمولاً در تصمیم‌های قضاوتی، دیدن تصاویر توسط خود داور اهمیت دارد.

VAR فقط پیشنهاد بررسی می‌دهد؛ تصمیم نهایی همچنان با داور است.

تصاویر آهسته

Slow Motion ابزار مفیدی است اما باید هوشمندانه استفاده شود.

تصویر آهسته نقطه تماس را بهتر نشان می‌دهد، اما ممکن است برداشت ما از سرعت برخورد را تغییر دهد.

به همین دلیل ترکیب سرعت واقعی و Slow Motion اهمیت دارد.

VAR و سرعت مسابقه

IFAB تصریح می‌کند دقت از سرعت مهم‌تر است و برای Review محدودیت زمانی مطلق تعریف نشده است.

با این حال عملیات حرفه‌ای باید از توقف‌های غیرضروری جلوگیری کند.

فناوری آفساید نیمه‌خودکار

SAOT با استفاده از داده‌های ردیابی به تیم داوری کمک می‌کند تصمیم‌های آفساید سریع‌تر و تکرارپذیرتر شوند.

FIFA در جام جهانی 2026 نسخه پیشرفته‌تری از این فناوری را به کار گرفته که در آفسایدهای موقعیتی واضح می‌تواند اطلاعات را سریع‌تر به مقامات مسابقه منتقل کند.

آیا VAR کمک‌داور را حذف می‌کند؟

خیر.

تصمیم درباره دخالت در بازی، اثرگذاری روی حریف و بسیاری از موقعیت‌های پیچیده همچنان نیازمند تفسیر قانون است.

فناوری ابزار کمکی است.

VAR در فوتبال پایه

اجرای VAR کامل برای اکثر مسابقات پایه منطقی یا اقتصادی نیست.

اما آموزش ویدئویی کاملاً قابل اجراست.

می‌توان فیلم مسابقه را بعد از بازی بررسی کرد.

در همکاری داوری شو و تاکتیک شو، اولین اکوسیستم فوتبال پایه ایران، آرشیو مسابقات پایه می‌تواند به آزمایشگاه آموزشی داوران جوان تبدیل شود.

مهم‌ترین اشتباه رسانه‌ها درباره VAR

هر تصمیم اشتباه داور، اشتباه VAR نیست.

ابتدا باید پرسید:

آیا صحنه در دامنه VAR است؟

آیا استاندارد مداخله وجود دارد؟

آیا تصمیم قضاوتی است یا عینی؟

سپس درباره عملکرد VAR قضاوت کرد.

جمع‌بندی

VAR داور دوم مسابقه نیست.

یک ابزار کمکی با پروتکل مشخص است.

حتی با پیشرفته‌ترین فناوری‌ها، اصل اصلی باقی می‌ماند:

داور باید فوتبال، قانون و مدیریت مسابقه را بلد باشد.

سوالات متداول

آیا VAR تمام کارت‌های زرد را بررسی می‌کند؟
خیر.

چه کسی تصمیم نهایی را می‌گیرد؟
داور مسابقه.

آیا VAR می‌تواند کرنر را بررسی کند؟
در قوانین 2026/27، مسابقات می‌توانند در شرایط بسیار محدود و بدون ایجاد تأخیر این گزینه را اجرا کنند.